Κυριακή 15 Φεβρουαρίου 2015

Λαχανικά, φρούτα, βότανα... στον κήπο & στο πιάτο!





Πράσο (Allium ampeloprasum)
Αυτό το λαχανικό το επιλέγω και το προτιμώ. Θεωρείται από τα βασικότερα φυτά του λαχανόκηπου και πράσα μπορούν να αναπτυχθούν και σε γράστρες. Από τις αρχές της άνοιξης ως τις αρχές του καλοκαιριού, μπορείτε να σπείρετε τους σπόρους κατευθείαν στο έδαφος, αραιώνοντας κατά 1 εκατοστό τα φιντανάκια μεταξύ τους μόλις ξεπροβάλλουν. Μόλις το κλωνάρι τους αποκτήσει το σωστό πάχος, τα τραβάτε από το χώμα σε ματσάκια. Κινδυνεύουν από τη μύγα των κρεμμυδιών, τη σκωρίαση και άλλους μύκητες εδάφους. Για τη φύτεψη σε γλάστρες προτιμήστε νανώδεις ποικιλίες όπως η Joland ή King Richard. 

Ραντίτσιο (Cichorium intybus)
Αυτά τα μεγάλα, τραγανά και στρογγυλά κεφάλια είναι ένα είδος ραδικιού, που τα πράσινα γυαλιστερά του φύλλα, αποκτούν βυσσινιές ή μπρούντζινες αποχρώσεις. Το ραντίτσιο αντέχει στο κρύο και είναι ιδανικό για χειμερινή καλλιέργεια. Μπορείτε λοιπόν να σπείρετε αργά το καλοκαίρι για να συγκομίσετε το χειμώνα ή στις αρχές του καλοκαιριού για συγκομιδή τον Αύγουστο ή φθινόπωρο. Υπάρχουν πολλές ποικιλίες π.χ. η Rossa di Verona έχει βαθύ κόκκινα φύλλα, που σχηματίζουν σφικτά κεφάλια, η Rossa di Treviso έχει φύλλα σε κόκκινο και πράσινο χρώμα, η Palla Rossa δημιουργεί σφιχτά κεφάλια με φύλλα, που κοκκινίζουν όλο και περισσότερο, καθώς η θερμοκρασία πέφτει...  

Αντίδια (Cichorium endivia)
Αν και λίγο πικρά στη γεύση δίνουν μια πινελιά στις σαλάτες και η συγκομιδή τους γίνεται κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια του χρόνου. Οι ποικιλίες με πλατιά και σκληρά φύλλα είναι ιδανικές για τις χειμωνιάτικες σοδειές. Το σγουρό αντίδι (φριζέ) χρησιμοποιείται πιο πολύ στις καλοκαιρινές σαλάτες. Αν σπείρετε στα μέσα του καλοκαιριού, θα πετύχετε φθινοπωρινή σοδειά. Όταν τα καλλιεργείται με σκοπό να κόβετε και να ξανακόβετε, τα φύλλα που προορίζονται για τις σαλάτες έχουν μια ελαφρά πικρή γεύση, που μπορεί να περιοριστεί μέσω τις διαδικασίας λεύκανση τους. Αυτή πετυχαίνεται σκεπάζοντας τ’ αντίδια εμποδίζοντας το φως του ηλίου να περάσει.  Προτιμούν τα ψυχρότερα κλίματα κι αγαπούν το γόνιμο υγρό χώμα. Οι συνηθέστεροι εχθροί είναι οι γυμνοσάλιαγκες και οι αφίδες.  Υπάρχουν πολλές ποικιλίες σγουρές ή πλατύφυλλες... όπως π.χ.  Green Curled, Green Curled Ruffec, Kentucky, Cornet d’Anjou, Eminence, Batavian Green…

Λουίζα (Aloysia triphylla)
Η λουίζα φυτρώνει ως ένας «εν δυνάμει» μεγάλος φυλλοβόλος θάμνος, που αν δεν κλαδευτεί, μπορεί να φτάσει τα 3 μέτρα σε ύψος και πλάτος.  Η Λουίζα είναι ευαίσθητη στο κρύο και γι’αυτό το χειμώνα χρειάζεται τη προστασία ενός προφυλαγμένου χώρου ή ένα παχύ στρώμα από χούμο  πάνω από τις ρίζες. Αν προστατευτεί από τη παγωνιά δεν θα έχει κανένα πρόβλημα το φυτό. Κάθε τέλος καλοκαιριού βγάζει μικρά λιλά ανθάκια σε επάκριες ταξιανθίες. Την Άνοιξη πρέπει να κλαδεύεται, κόβοντας τον κεντρικό βλαστό στα 30 εκατοστά από το χώμα. Τα φρέσκα φύλλα της λουίζας κόβονται για σαλάτες και γαρνίρουν κύρια πιάτα, αλλά και για ρόφημα. Αν τα αποξηράνετε θα έχετε ένα μυρωδάτο τσάι με άρωμα λεμονιού. 

Μύρτιλα (Vaccinium corymbosum)
Τα μύρτιλα είναι τα καλύτερα φυτά για γλάστρα, αφού χρειάζονται υγρό κι όξινο χώμα. Το κλάδεμα παίζει σημαντικό ρόλο για να ευνοηθεί η ανάπτυξη νέων κλαδιών, καθώς οι καρποί παράγονται σε κλάδους ηλικίας 2 ή 3 ετών. Είναι φυλλοβόλοι θάμνοι ανθεκτικοί στο κρύο, αν και οι όψιμες παγωνιές μπορεί να καταστρέψουν την ανοιξιάτικη ανθοφορία. Τα μύρτιλα σπάνια αντιμετωπίζουν ασθένειες και εχθρούς, ενώ πάντοτε καλό είναι να χρησιμοποιείται βρόχινο νερό για το πότισμα. Καλύτερα επίσης να φυτέψετε δύο φυτά, αν και τα μύρτιλα είναι αυτογόνιμα φυτά. Μια από τις πρώιμες ποικιλίες είναι η Bluecrop με μεγάλους και γευστικούς καρπούς. Άλλες εξαιρετικές ποικιλίες είναι Berkeley, η με ιδιαίτερα μεγάλα μύρτιλα Patriot, η όψιμες ποικιλίες Jersey και Coville, επίσης Herbert, Ivanhoe, Goldtraube… 

Σέσκουλο (Beta vulgaris Cicla Group)
Τα σέσκουλα είναι εντυπωσιακά φυλλώδη λαχανικά, που κόβουμε και ξανακόβουμε για σαλάτες και πίτες. Μπορείτε να σπείρετε στις αρχές της άνοιξης σε σπορείο ή μετά τα μέσα της άνοιξης σε ανοιχτούς χώρους. Να σπέρνετε αραιά, γιατί στριμωγμένα δεν αναπτύσσονται καλά τα φυτά, ενώ ο σημαντικότερος εχθρός τους είναι ο φυλλορύκτης. Χρειάζονται αλκαλικό και γόνιμο έδαφος και με πολύ καλή στράγγιση. Υπάρχουν πολλές ποικιλίες όπως η Swiss Chard με σκουροπράσινα φύλλα με λευκόχρωμες νευρώσεις, η Feurio, η Bright Lights, Rhubarb, Fordhook Giant…  

Αγγούρι κι «αγγουράκι για τουρσί» (Cucumis sativus)
Τα αγγουράκια θέλουν άφθονο νερό, ζέστη, τακτική λίπανση και κάποια στήριξη, όπως πυραμίδα ή πέργκολα...αφού είναι φυτά αναρριχητικά. Την άνοιξη φυτέψτε τα γλαστράκια και κάποια μεταφυτέψτε τα σε εύφορο χώμα μετά τις τελευταίες παγωνιές.  Χρειάζονται ηλιόλουστο, ζεστό και προστατευμένο περιβάλλον. Όλα τα μικρά αγγουράκια δεν είναι αγγουράκια για τουρσί, αν και καλλιεργούνται με τον ίδιο τρόπο. Για τουρσί προτιμήστε ποικιλίες όπως Conda ή  Venio.  Άλλες ποικιλίες για εξωτερικούς χώρους είναι οι Burpless Tasty Green, Marketmore, Bush Champion… και παλαιότερες ποικιλίες όπως Crystal Lemon ή Crystal Apple...  Οι αφίδες και οι γυμνοσάλιαγκες είναι οι κυριότεροι εχθροί για τ’αγγουράκια, καθώς και ο ιός του μωσαϊκού, που μεταδίδεται με τις αφίδες.


Εστραγκόν (Artemisia dracunculus)
Το ανθεκτικό κι αρωματικό αρωματικό εστραγκόν είναι ένα από τα βασικά συστατικά του γαλλικού μείγματος fines herbes. Το φυτό φτάνει στο ύψος 1 – 1,2 μ και τα στενά φύλλα του έχουν τη μυρωδιά του γλυκάνισου. Χρειάζεται ηλιόλουστο σημείο φύτεψης και τα μικρά πρασινοκίτρινα άνθη του κάνουν την εμφάνιση τους  στα τέλη του καλοκαιριού. Μπορείτε να σπείρετε το εστραγκόν την άνοιξη σε πλούσιο χώμα με καλή στράγγιση. Αν προσβληθεί θα είναι από σκωρίαση. Το εστραγκόν μπαίνει σε σαλάτες, αλλά επίσης αρωματίζει θεσπέσια πιάτα με κοτόπουλο κι αυγό.  Οι συστάδες των μεγαλωμένων φυτών διαιρούνται είτε την άνοιξη είτε το φθινόπωρο. Η ποικιλία A.Dracunculus  υποείδος dracunculoides, το λεγόμενο ρωσικό εστραγκόν δεν έχει τόσο λεπτή γεύση όσο τ’ άλλο, αλλά είναι πιο ανθεκτικό στη παγωνιά και παράγει συχνά σπόρους. 

Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου 2015

Βρώσιμα φυτά σε γλάστρες: 1 Συμβουλή & 1 Συνταγή




Είναι υπέροχο και υγιεινό να μεγαλώνεις δικά σου φρούτα και λαχανικά... και εξίσου δημιουργικό!  Ακόμη κι αν δεν έχουμε όλοι μεγάλους κήπους, αρκούν κάποια παρτέρια, πρεβάζια και γλάστρες... ώστε να φυτέψετε και να μεγαλώστε βιολογικά λαχανικά και φρούτα. Θυμάμαι τις συμβουλές του γεωπόνου Νίκου Θυμάκη στο περιοδικό Golden Flower και το εξαιρετικό άρθρο του για τους «φαγώσιμους κήπους». Με καλή διάθεση, δημιουργικότητα και φαντασία μπορείτε να καλλιεργήσετε σε περιορισμένους χώρους και γλάστρες βρώσιμα φυτά. Κάποια είδη ευδοκιμούν σε γλάστρες, άλλα σε μικρά θερμοκήπια, άλλα σε κρεμαστά καλάθια... και εννοείται ότι η γεύση και το άρωμα τους δεν μπορούν να συγκριθούν με κανένα από αυτά του εμπορίου.


Πιπερίτσες «καυτερό»


Έχουμε κάποιες εδώ στο κήπο και σε γλάστρες, αν και ευδοκιμούν και σε πλατιά κρεμαστά καλάθια από ρατάν ή ιτιά. Οι μικρές πιπεριές γίνονται κατακόκκινες το καλοκαίρι και μπορούν να λειτουργήσουν κι ως διακοσμητικό φυτό. Μάλιστα υπάρχουν κάποια φυτά, που μπορούν ταιριαστά να μεγαλώσουν μαζί τους μέσα στην ίδια γλάστρα, όπως ο λωτός (Lotus maculatus x berhelottii) ή βερβένας. Συνήθως οι πιπερίτσες είναι η ποικιλία “Apache”, που γεμίζει τη γλάστρα με μικρούς κωνικούς καρπούς, αλλά επίσης στη γλάστρα μπορούν να φυτευθούν μαζί και καυτερές πιπεριές  “Prairie Fire” (τσίλι). Από τα μέσα του καλοκαιριού κι ως τα τέλη του, υπάρχει μια έκρηξη κόκκινου χρώματος, ενώ το χειμώνα υπάρχει ένα ωραίο πράσινο φυλλώδης φυτό. Η γλάστρα γεμίζει με μείγμα χώματος εξωτερικού χώρου.


Συνταγή


«Μαρμελάδα» τσίλι σε ψητό κοτόπουλο

Καθαρίζετε και ψιλοκόβετε 130 γρ. πιπερίτσες (αφαιρείτε σπόρους και κοτσάνια). Αν θέλετε πιο light καυτερή μαρμελάδα βάζετε λιγότερες πιπερίτσες. Προσθέτετε 1 ψιλοκομμένο ξερό κρεμμύδι, 1 λιωμένη σκελίδα σκόρδο, 5 εκατοστά ψιλοκομμένη φρέσκια ρίζα τζίντζερ, 125 ml ξύδι και 500 γρ. ζάχαρη. Όλα τα υλικά τα σιγοβράζετε σε κατσαρόλα για ένα τέταρτο της ώρας, ώσπου να σιροπιάσει το μείγμα και να δέσει, όπως γίνεται και η μαρμελάδα. Ψήνετε 4 φιλέτα στήθος κοτόπουλο στο φούρνο ή στα κάρβουνα ... και μετά τα σερβίρετε με κουταλιές καυτερής μαρμελάδας.



Ντοματίνια


Τα ντοματίνια φυτεύονται σε γλάστρες και κρεμαστά καλάθια, υπάρχουν σε αρκετές ποικιλίες (Tumbling Tom Red ή Tumbling Tom Yellow) και προσφέρουν εύγεστους και χρωματιστούς καρπούς. Μπορούν να φυτευθούν μαζί με φυτό μαϊντανού, φυτά της μη βρώσιμης θουνβέργιας (Thumbergia alata), με διάφορες ποικιλίες ρίγανης. Αν φυτέψετε το μαϊντανό στο κέντρο του καλαθιού, τότε φυτέψτε από μια ντοματιά δεξιά και αριστερά. Μπορεί να επιλέξετε τη νανώδη ντοματιά (Totem), που θα προσφέρει άφθονα νόστιμα ντοματάκια. Σε μείγμα χώματος εξωτερικού χώρου φυτεύουμε τη ντοματιά στο κέντρο της γλάστρας και βάζουμε κοντά της δύο μπαμπού ξυλάκια για να τη στηρίξουν. Στη γλάστρα εκτός από ρίγανη στα χείλη της γλάστρας, μπορούμε να σκορπίσουμε και σπόρους ρόκας (Eruca versicaria). Μόνο η ρίγανη έχει κάμποσες ποικιλίες, που μπορούμε να σπείρουμε (Origanum vulgore, Origanum vulgore «Aureum Crispum» ή «Country Cream» ή «Gold Tip»)...  

Συνταγή


Μπρουσκέτες με μοτσαρέλα και ντοματίνια


25 ντοματίνια κομμένα στη μέση, 12 μπαλίτσες μοτσαρέλα (bocconcini) και 2 κουταλιές ψιλοκομμένο φρέσκο βασιλικό σε ένα μπωλ, τα ντοστιμίζετε με αλάτι και πιπέρι και προσθέτετε 3 κουταλιές ελαιόλαδο χτυπημένο με 1 κουταλάκι μπαλσάμικο.  Ψήνετε τις φέτες ψωμί στο γκριλ ή στα κάρβουνα, τις οποίες ραντίζετε με λίγο ελαιόλαδο και τρίβετε καθεμία φέτα με μια σπασμένη σκελίδα σκόρδο. Απλώνετε το μείγμα ντομάτας στο ψωμί και μαζί απλώνετε και φύλλα ρόκας...  γαρνίρετε με λίγα φυλλαράκια φρέσκου βασιλικού.... και έτοιμες οι μπρουσκέτες για σερβίρισμα!




Φράουλες


Αν ποτίζετε και φροντίζετε τις φράουλες στη γλάστρα, θα έχετε υπέροχα ζουμερά φρούτα στο μπολ σας. Οι φράουλες καλλιεργούνται εύκολα σε γλάστρα, και αν τις έχουμε ψηλότερα από το έδαφος θα τις προστατέψετε να μη προσβληθούν από σαλιγκάρια κι άλλα ζωύφια. Το δίχτυ είναι προαιρετικό και ίσως χρειαστεί να προσθέσετε στο χώμα εξωτερικού χώρου, ένα κομπόστ υψηλής περιεκτικότητας σε κάλιο. Η ποικιλία “Elan” προσφέρει ζουμερές φράουλες από νωρίς το καλοκαίρι μέχρι το φθινόπωρο. Σε ένα καλάθι από σύρμα ή πλαστικό με ανοιχτά πλαϊνά (διάμετρο περίπου 35 εκατοστά), η φύτεψη 9 – 10 φυτών πολύφορης ποικιλίας φράουλας είναι αρκετά.


Συνταγή


Φράουλες με σως σοκολάτας

Για τη σως σοκολάτας λιώνουμε 75 γρ. κουβερτούρας και 50 γρ. σοκολάτα γάλακος σε 75 ml γάλα και ρίχνετε και 2 κουταλιές σιρόπι ζάχαρης.  Μέχρι το μείγμα να γίνει λείο, ανακατεύετε σε χαμηλή φωτιά. Κόβετε σε κύβους 250 γρ φράουλες και τα καρφώνετε σε καλαμάκια... τα οποία βυθίζετε στη ζεστή σως σοκολάτας.  Στα καλαμάκια μπορείτε να καρφώσετε κι άλλα φρούτα... όπως μπανάνα, κύβους μήλου, ροδάκινο ή ακτινίδιο...




Καλλωπιστικά κρεμμύδια & σπανάκι


Τα φρέσκα κρεμμυδάκια μπορούν να φυτευθούν μέσα σε ένα ξύλινο κουτί ή ξύλινη ζαρντινιέρα και να σας προμηθεύουν φρέσκα υλικά για τις σαλάτες σας. Υπάρχουν πολλές ποικιλίες όπως “Red Beard”, “Shimonita” ή παρόμοιες ποικιλίες. Αρχικά τους σπόρους φυτέψτε τους σε δίσκους  σποράς με διαμερίσματα μέχρι να βλαστήσουν και όταν τα κρεμμυδάκια γίνουν αρκετά μεγάλα μεταφυτέψτε τα σε ξύλινο κουτί γλάστρα. Φυτέψτε τα κοντά το ένα στο άλλο, γιατί στη πορεία θα τα αριαώνετε με τη συγκομιδή.  Μαζί μπορούμε να σπείρουμε ανάμεσα στα κρεμμυδάκια σπανάκι ( ποικιλία Bordeaux) κατευθείαν στο ξύλινο κουτί.  Το σπανάκι είναι κηπευτικό υψηλής διατροφικής αξίας με βιταμίνες και σίδηρο. 


Συνταγή


Σαλάτα με σπανάκι, αχλάδια και τυρί Στίλτον

4-5 αχλάδια τα κόβετε σε λεπτές φέτες και τα ψήνετε για 1 λεπτό από κάθε πλευρά τους σε γκριλ ή αναμένη τοστιέρα. Ραντίζετε τις φέτες αχλαδιού με χυμό λεμονιού. Σε μια μεγάλη πιατέλα τοποθετείτε το φρέσκο σπανάκι περίπου 250 – 300 γρ και στη κορυφή βάλτε τις ψημένες φέτες αχλαδιών. Κόψτε λίγο κρεμμυδάκι (προαιρετικό). Ρίξτε 4 κοπανισμένα καρύδια και θρυμματισμένο τυρί Στίλτον περίπου 280 γρ.  Περιχύνετε τη σαλάτα με λίγες κουταλιές καρυδέλαιο.



Μπιζέλια & Φασολάκια


Υπάρχουν μικρόσωμες ποικιλίες φασολιών, όπως «μπαρμπούνια της Ferrari» ή «μπαρμπούνια Borlotto Firetongue» ή άλλες παρόμοιες...  Η γαλλική μικρόσωμη ποικιλία “Borlotto Fire-tongue” κάνει πράσινους λοβούς με κοκκινωπές αποχρώσεις, ενώ τα φασολάκια “Ferrari” κάνουν καταπράσινους πολύ μικρούς λοβούς. Μπαίνουν σε θερμοκήπιο μέχρι να βλαστήσουν και σε ατομικά γλαστράκια jiffy για να μη διαταραχθούν με τη μεταφύτεψη οι ρίζες τους. Φυτέψτε σε ξύλινη ζαρτνινιέρα (70 x 25 cm περίπου), επτά ή οκτώ φυτά φασολάκια “Borlotto Firetongue” σε ίσες αποστάσεις μεταξύ τους και σε μία γραμμή προς τη πίσω πλευρά της γλάστρας. Μπροστά φυτέψτε τρία φυτά μπιζέλια (Lotus  tetragonolobus)...  ένα στο κέντρο και τ’άλλα δύο αριστερά και δεξιά. Ανάμεσα στα μπιζέλια μπορείτε να φυτέψετε άλλα δύο φυτά φασολάκια της ποικιλίας Ferrari.  Επίσης βάλτε καλάμια (ύψους περίπου 45 εκ.) για τη στήριξη των φυτών, που θα μεγαλώνουν.


Συνταγή



Σαλάτα με φασολάκια

Βράστε 250 γρ. φασολάκια και κόψτε άλλα 250 γρ. ντοματίνια κόκκινα και κίτρινα στη μέση. Βάζετε όλα τα υλικά σε μπολ και ρίχνετε 4 κουταλιές ελαιόλαδο, 1 κουταλιά μπαλσάμικο ξύδι, 1 ψιλοκομμένη σκελίδα σκόρδο και μια κουταλιά φυλλαράκια δυόσμου. Ρίξτε αλάτι – πιπέρι....  Σερβίρετε κρύα ή ζεστή!



Μελιτζάνες



Μελιτζάνες, όπως η μικρόσωμη ποικιλία “Baby Rosanna F1” ή  η ποικιλία μελιτζάνας “Fairytale F1” ευδοκιμούν στις γλάστρες. Η Baby Rosanna F1 κάνει μικρούς, νόστιμους μωβ καρπούς και είναι πολύ παραγωγική. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια παλιά τετράγωνη γλάστρα,  μείγμα χώματος για σπορά και η πιο ταιριαστή παρέα γι’αυτήν είναι το αειθαλές τρίχρωμο φσκόμηλο με ροζ, κρεμ και πράσινα φύλλα (Salvia officinalis Tricolor). Έτσι σε κάθε γωνία της γλάστρας φυτέψτε ένα τρίχρωμο φασκόμηλο, το οποίο κλαδέψτε ελαφρά όταν τελειώσει η άνθιση του. Οι μελιτζάνες είναι από τα πιο όμορφα λαχανικά, γιατί εκτός από τους γυαλιστερούς μωβ ή πρασινωπούς καρπούς, κάνουν πορφυρά άνθη και βελούδινα φύλλα. Μια μελιτζάνα Fairytale F1 μπορεί να φυτευθεί μαζί με αναρριχητικούς σπόρους φασολιών Λίμα της ποικιλίας “Snow White”. Φυτέψτε τη μελιτζάνα στο κέντρο της γλάστρας και γύρω της τα φασολάκια σε απόσταση 10 εκατοστών μεταξύ τους. Ποτίστε τακτικά στην αρχή και ψεκάστε ελαφρά με νερό τα φασολάκια, ώστε να τα βοηθήσετε να πιάσουν. Θα χρειαστείτε μείγμα χώματος εξωτερικού χώρου, καλά χωνεμένη κοπριά ή κομπόστ.



Συνταγή



Μελιτζάνες με παρμεζάνα και ντομάτα

Τηγανίστε σε ελαιόλαδο μια μεγάλη μελιτζάνα φλάσκα σε φέτες, ώσπου να ροδίσουν. Περίπου μισό κιλό μικρές ώριμες ντομάτες κόψτε τις σε τέταρτα και τοποθετείστε εναλλάξ σε ένα πυρίμαχο ταψάκι, φέτες μελιτζάνας και ντομάτας. Ανάμεσα στις στρώσεις ρίξτε τριμμένη παρμεζάνα και νοστιμίστε με αλάτι και πιπέρι. Βάλτε το ταψάκι σε προθερμασμένο φούρνο για 15-20 λεπτά στους 1900C.  Γαρνίρετε με φυλλαράκια μαϊντανού.



Πιπεριές



Υπάρχουν πολυάριθμες ποικιλίες πιπεριάς... π.χ. “Paper Lantern”, “Nosegay”, “Sweet Orange Baby” (κόκκινες και καυτερές), “Healthy” (μικρούς γλυκούς καρπούς)... κ.ο.κ.  Επιλέξτε όποιες σας αρέσουν. Ποτίστε τες καθημερινώς, χωρίς υπερβολές. Στα μέσα της άνοιξης σπέρνουμε τις πιπεριές στο ειδικό μείγμα σποράς στα μικρά γλαστράκια και τα τοποθετούμε σε θερμοκήπιο. Όταν μεγαλώσουν και δεν υπάρχει κίνδυνος παγετού, τις μεταφυτεύουμε σε μεγάλη πήλινη γλάστρα.  Οι πιπεριές κάνουν καλή παρέα με τον κόλιαντρο και το θρούμπι. Χρησιμοποιούμε μείγμα χώματος εξωτερικού χώρου και οι ειδικοί προτείνουν να καλύψουμε το χώμα στις γλάστρες με βότσαλα καφεκόκκινα. 


Συνταγή



Πικάντικη σάλτσα

Ψιλοκόβετε μισό κιλό ώριμες ντομάτες και 2 καθαρισμένες πιπεριές. Ψιλοκόβετε επίσης 1 μικρό κόκκινο κρεμμύδι και 1 σκελίδα σκόρδο. Ρίχνετε όλα τα υλικά σε ένα μπολ με 3 κουταλιές ελαιόλαδο και 1 κουταλιά χυμό λάιμ. Προσθέστε 3 κουταλιές πολύ ψιλοκομμένο κόλιαντρο. Ρίχνετε αλάτι, ελάχιστη ζάχαρη και ανακατεύετε. Σκεπάζετε το μπολ και το βάζετε στο ψυγείο για μισή με μία ώρα.


Σάββατο 7 Φεβρουαρίου 2015

Διαβήτης & υγιές βάρος



Το βάρος του οργανισμού είναι σημαντικό για την υγεία, αλλά στη περίπτωση του διαβήτη ακόμη πιο σημαντικό. Το επιπλέον βάρος αυξάνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και τον κίνδυνο υπέρτασης, εγκεφαλικού και καρδιακών παθήσεων. Μάλιστα για τους διαβητικούς, που έχουν μεγάλο βάρος συγκεντρωμένο ιδιαίτερα γύρω από τη μέση, μειώνεται σημαντικά ο έλεγχος της γλυκόζης. Για την αποθήκευση περιττού λίπους στη μέση, στατιστικά έχει αποδειχθεί ότι αν η περιφέρεια της μέσης είναι μεγαλύτερη από 102 εκατοστά στους άντρες και 88 εκατοστά για τις γυναίκες, υπάρχει αποθήκευση στο συγκεκριμένο σημείο του σώματος και αυτομάτως βρίσκονται σε κατηγορία υψηλότερου κινδύνου. Αυτό με τη μέση πάντως αφορά και τον σωματότυπο του κάθε ανθρώπου. Όπως επίσης και τις φυλές π.χ. για τους Ασιάτες, οι αριθμοί είναι 90 εκατοστά για τους άντρες και 80 εκατοστά για τις γυναίκες. Διαβήτη δεν έχω, αλλά με μέση 85-86 εκατοστά, τα κιλάκια δεν είναι λίγα. Υπάρχει πάντα κι ο άλλος τρόπος για να αξιολογήσει κάποιος το βάρος του, με τη μέτρηση του δείκτη σωματικής μάζα (ΔΣΜ). 

Ο αριθμός δείκτη σωματικής μάζας (ΔΣΜ) ερμηνεύεται σύμφωνα με τις οδηγίες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (1998) και μπορείτε να τον υπολογίσετε αν πάρετε το βάρος σας (σε κιλά) και να το διαιρέσετε με το τετράγωνο του ύψους σας (σε μέτρα).  Ο αριθμός που θα βρείτε ερμηνεύεται ως εξής... δείκτης κάτω από 18,5 είστε ελλιποβαρείς, 18,5 ως 24,9 το βάρος σας είναι υγιές, από 25 ως 29,9 είστε υπέρβαροι και πάνω από 30, είστε παχύσαρκοι. Στατιστικώς αν είστε παχύσαρκοι μπορείτε να μειώσετε τον συνολικό κίνδυνο πρόωρου θανάτου κατά 20% και τον κίνδυνο θανάτου, που συνδέεται με το διαβήτη μέχρι και 30%, αν χάσετε 10 κιλά! Επίσης αν μικρύνετε τη περιφέρεια της μέσης σας κατά 5 ως 10 εκατοστά, θα μειώσετε σημαντικά τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής. Κάτι που μπορεί να ενθαρρύνει κάποιους είναι το γεγονός ότι το λίπος από τη μέση και τα εσωτερικά όργανα αποβάλλεται πιο εύκολα από το λίπος στους γοφούς.
Αν ο ΔΣΜ είναι μεγαλύτερος από 35 υπάρχουν 40 φορές μεγαλύτερες πιθανότητες να έχει κάποιος μη ελεγχόμενο διαβήτη Τύπου 2 σε σύγκριση με έναν με φυσιολογικό βάρος. 


Πίνακας για υγιές βάρος
Ύψος                               Βάρος
1,47                                 40,0 – 53,8
1,50                                 41,6 – 56,0
1,52                                 42,7 – 57,5
1,55                                 44,4 – 59,8
1,57                                 45,6 – 61,4
1,60                                 47,4 – 63,7
1,63                                 49,2 – 66,2
1,65                                 50,4 – 68,6
1,68                                 52,2 – 70,3
1,70                                 53,5 – 72,0
1,73                                 55,4 – 74,5
1,75                                 56,7 – 76,3
1,78                                 58,6 – 78,9
1,80                                 60,0 – 80,7
1,83                                 62,0 – 83,4
1,85                                 63,3 – 85,2
1,88                                 65,4 – 88,0
1,90                                 66,8 – 89,9
1,93                                 68,9 – 92,8


Για τους υπέρβαρους διαβητικούς υπάρχουν διάφορες δίαιτες. Αν υπάρχουν νεφρικές βλάβες, ίσως χρειαστεί να περιορίσετε τις πρωτείνες στη διατροφή.
Δίαιτες χαμηλού λίπους
Περιορίστε το συνολικό λίπος σε λιγότερο από 30% των θερμίδων, που καταναλώνετε. Επιλέξτε προϊόντα με χαμηλά λιπαρά και να τρώτε υγιεινά λίπη.
Δίαιτες  χαμηλών υδατανθράκων και υψηλής πρωτείνης
Αν και θεωρούνται αμφιλεγόμενες, οι δίαιτες με πολύ λίγους υδατάνθρακες και πολλές πρωτείνες μπορούν να επιφέρουν σημαντική μείωση βάρους σε 6 μήνες, συνήθως ένα 7% του σωματικού βάρους.
Δίαιτα χαμηλού γλυκαιμικού φορτίου
Συστήνετε από τους περισσότερους ειδικούς για τους διαβητικούς με παρακολούθηση ιατρού. Παρέχουν 1000 ως 1500 θερμίδες την ημέρα. Μπορεί να επιτύχουν μέση απώλεια βάρους 8% σε 6 – 12 μήνες. Το ζύγισμα των φαγητών θα βοηθήσει τουλάχιστον στην αρχή, για να μη καταναλώνετε περισσότερες θερμίδες απ’ όσες πρέπει.

Οι γιατροί συχνά περιορίζουν τα λίπη στις δίαιτες των διαβητικών κι αυτό ίσως να δίνει την εντύπωση ότι όλα τα λίπη είναι ανθυγιεινά. Η αλήθεια είναι ότι μερικά λίπη βλάπτουν σε μεγάλες ποσότητες, άλλα όμως είναι ευεργετικά, ιδιαίτερα εκείνα που ανήκουν στη κατηγορία των μονοακόρεστων λιπαρών οξέων (π.χ. ελαιόλαδο) και των λιπαρών οξέων π.χ. ωμέγα-3 (ιχθυέλαια). Τα «καλά» λίπη κάνουν καλό σε όλους όχι μόνο στους διαβητικούς. Είναι γνωστό ότι τα ψάρια περιλαμβάνονται συστηματικά στη διατροφή των πιο υγιών λαών στον κόσμο. Οι πληθυσμοί, που ακολουθούν τη μεσογειακή διατροφή, την ιαπωνική, τη διατροφή των Εσκιμώων... εμφανίζουν χαμηλά ποσοστά στεφανιαίας νόσου. Τα ωμέγα-3 είανι σημαντικά για όλους, γιατί επιτρέπουν τη σωστή λειτουργία του εγκεφάλου και του μεταβολισμού και προστατεύουν μακροπρόθεσμα την υγεία της καρδιάς και των αιμοφόρων αγγείων. 

Εξίσου σημαντικό είναι οι διαβητικοί, αλλά και όσοι θέλουν να χάσουν βάρος να τρώνε περισσότερα φρούτα και λαχανικά, που έχουν χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη... και είναι εξαιρετικές πηγές βιταμινών, μεταλλικών αλάτων, αντιοξειδωτικών, αδρανών ινών και άλλων ουσιών, οι οποίες σε συνδυασμό μεταξύ τους αυξάνουν τον έλεγχο της γλυκόζης και την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Προσπαθείτε να τρώτε τουλάχιστον πέντε και ... κατά προτίμηση οκτώ με δέκα μερίδες φρούτων και λαχανικών την ημέρα. Οι πατάτες δεν μετρούν σα μερίδα γιατί περιέχουν κυρίως άμυλο. Αποφύγετε κονσέρβες με αλάτι... λαχανικά κονσερβοποιημένα αντισταθμίζεται η ωφέλεια τους από τις αρνητικές επιδράσεις του νατρίου. Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι εξαιρετική πηγή καλίου. Με το διαβήτη, τα νεφρά έχουν μειωμένη ικανότητα αποβολής του αλατιού και έτσι υπάρχει μεγάλος κίνδυνος υπέρτασης. Το κάλιο βοηθά τα νεφρά να αποβάλουν το νάτριο.

Προσωπικά πιστεύω στη δίαιτα με κατανάλωση φαγητών από όλες τις ομάδες τροφών με μέτρο, χωρίς  πολύπλοκες δίαιτες. Το μυστικό επίσης δεν είναι πια μυστικό... άσκηση και καλή διατροφή. Ζούμε ήδη σε ένα περιβάλλον επιβαρυμένο από τη μόλυνση, κινούμαστε και τρέχουμε με αφύσικους ρυθμούς... λειτουργούμε λιγότερο ή περισσότερο αγχωμένοι, με μικρά ή μεγάλα προβλήματα, που μας συνοδεύουν από το σπίτι στη δουλειά και πάλι πίσω...  Η διατροφή παίζει εξαιρετικο σημαντικό ρόλο για την υγεία και το βάρος μας. Οι Έλληνες συνειδητοποιούν τη τύχη να ζούμε στην Ελλάδα, πόσο τυχεροί είμαστε να ζούμε στη χώρα της Μεσογειακής Διατροφής... όπου κυριαρχούν το ελαιόλαδο, τα φρούτα και τα λαχανικά, τα ψάρια, τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής αλέσεως... 

Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2015

Η θαυμαστή Μακεδονική κουζίνα



 
Η Αιγαιοπελαγίτικη κουζίνα είναι η αδυναμία μου και είναι λογικό λόγω της καταγωγής μου... ψάρια, χόρτα και βότανα, περίφημα τυριά, κατσικίσια και χοιρινά κρέατα σε εκπληκτικές συνταγές... Όμως η Μακεδονική κουζίνα είναι κάτι, που θαυμάζω κυρίως για τη παράδοση της από την αρχαιότητα. Διαβάζοντας διάφορες περιγραφές της εκτεταμένης γαστρονομικής πανδαισίας είναι σημαντικό να αναφέρω τη χωρίς περιορισμό κατανάλωση κρέατος κυρίως από πλούσιους ή από την υψηλή κοινωνία της αρχαιότητας. Έχει μείνει στην ιστορία το γαμήλιο γεύμα που παρέθεσε ο σκανδαλωδώς εύπορος Κάρανος και αποτελεί μοναδικό ιστορικό ντοκουμέντο για τη μακεδονική κουζίνα εκεί γύρω στα τέλη του 4ου ή αρχές του 3ου αι. π.Χ.

Οι αρχαίοι Μακεδόνες μαγείρευαν το χοιρινό, το κατσικίσιο και αρνίσιο κρέας με διάφορους τρόπους. Το χοιρινό το έτρωγαν κυρίως ψητό και το παραγέμιζαν με πάπιες, πουλιά τσίχλες, συκοφάγους ή μαγειρεμένο με σέλινο ή πράσα.... κάτι διαδεδομένο μέχρι και σήμερα. Το αρνάκι το μαγείρευαν με κυδώνια ή διάφορα άλλα είδη λαχανικών και φρούτων. Το αγριογούρουνο έμπαινε στη σούβλα ή γινότανε σουβλάκια. Τη γίδα την έκαναν βραστή ή τσιγαριστή με μυρωμένο λάδι. Μαζί μ’αυτά έτρωγαν πολλά είδη ψωμιών, όπως κριθαρόψωμο με κάρδαμο. Κατανάλωναν διάφορα ψάρια, χόρτα, ελιές, μπιζέλια, φακές, ξηρούς καρπούς και σύκα. Ο Κάρανος ήταν ένας βαθύπλουτος, αφού ήταν σε θέση να κάνει όλους τους καλεσμένους του πλούσιους. Ήταν φυσικό να προσφέρει πανάκριβα εδέσματα κυρίως από διάφορα είδη κρεάτων και ψαριών. Γι’αυτό παρακάτω θα γράψω και ατόφιο ένα απόσπασμα από τον γνωστό μας ιστορικό Αθήναιο.

Πάντως είναι χαρακτηριστικό της ευρωστίας της μακεδονικής μαγειρικής παράδοσης ότι στην εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου, στη βυζαντινή περίοδο, αλλά και στους μετέπειτα αιώνες  περίπου τα ίδια φαγητά σερβίρονται στα τραπέζια των Μακεδόνων. Από τη Καβάλα ως τη Καστοριά και από την Πέλλα ως τις Σέρρες... σημερινές συνταγές αντιστοιχούν σε αρχαίες, όπως αρνάκι με κυδώνια, χοιρινό με σέλινο ή πράσα, πρασόπιτες, τυρόπιτες και μπουγάτσες, τραχανάς με τσιγαρίδες...  δηλαδή είναι φαγητά με υπερχιλιετή ιστορία. Ένας εμπλουτισμός της μακεδονικής κουζίνας έγινε από τον 6ο αιώνα  και σε μεγαλύτερη έκταση τον 12ο αιώνα μ.Χ. Η επιρροή των Σελτζούκων, διάφοροι σλάβικοι λαοί, Τούρκοι, Εβραίοι... που ζούσαν στα αστικά κέντρα, ανέμιξαν τις διατροφικές τους παραδόσεις διαφοροποιώντας κλασικές συνταγές και προσθέτοντας υλικά και ιδέες. Δημιούργησαν μια πολυεθνική κουζίνα.

Άλλα ιστορικά μακεδονικά δείπνα για τα οποία υπάρχουν αναφορές, όπως στα γράμματα του Λυγκέα από τη Σάμο, είναι και το δείπνο, που παρέθεσε η Αθηναία Λάμια στον ερωμένο της Δημήτριο τον Πολιορκητή. Επίσης ένα άλλο δείπνο, που έγινε για τον πατέρα του Δημήτριου, τον Αντίγονο Μονόφθαλμο (επονομαζόμενο Κύκλωπα) για να γιορτάσει τα Αφροδίσια στην Αθήνα. Αυτά τα δύο δεν έχουν διασωθεί με λεπτομέρειες, όπως το δείπνο του εύπορου Κάρανου. Πολλοί ιστορικοί γράφουν ότι είναι τόσο κρίμα, γιατί ο ιστορικός Λυγκέας ήταν μεγάλο σκωπτικό πνεύμα, που δεν άφηνε να του ξεφύγει ευκαιρία για κοροϊδία, αλλά και η ηλικιωμένη αυλήτρια Λάμια πρέπει να ήταν μεγάλο ταλέντο στη μαγειρική. 

Σας παραθέτω λοιπόν και εδώ ένα απόσπασμα από αυτό το θρυλικό μακεδονικό δείπνο του Κάρανου, που παρουσιάζει και μια εικόνα για την ανώτερη οικονομικά και κοινωνικά τάξη. «Αφού κάθισαν στα ανάκλιντρα και άδειασαν τα ποτήρια τους σε κάποια πρόποση, έλαβαν ο καθένας μια χάλκινη κορινθιακή πιατέλα με ένα τεράστιο ψωμί και κότες, πάπιες, φάσες, μια χήνα και ένα σωρό άλλες λιχουδιές. Μια δεύτερη ασημένια πιατέλα ακολούθησε τη πρώτη, με ακόμη ένα μεγάλο ψωμί, και χήνες, λαγούς, κατσικάκια και περιστέρια, τρυγόνια, πέρδικες και άλλο πουλερικό υπήρχε. Έχοντας κάπως καταλαγιάσει τη πείνα τους, οι προσκεκλημένοι έπλυναν τα χέρια τους, δίχως άλλο για να δεχθούν πιο αξιοπρεπώς την επόμενη σειρά δώρων, που ήταν ακόμη πιο πλούσια από τη πρώτη. Όταν μετά από αναρίθμητα ποτήρια οι καλεσμένοι είχαν ηδονικά απελευθερωθεί από τας φρένας (ηδέως απηλλοτριωμένων του σωφρονείν) και μουσικοί, τραγουδιστές και ημίγυμνες αυλήτριες έδωσαν μια μικρή παράσταση, ένας μεγάλος ασημένιος δίσκος σερβιρίστηκε, επάνω στον οποίο ένα ψητό γουρουνόπουλο είχε τοποθετηθεί ανάσκελα. Από τη κοιλιά του πρόβαλαν ένα πλήθος ψημένων λιχουδιών σαν τσίχλες, πάπιες, μεγάλο πλήθος συκοφάγων, αυγά, στρείδια, χτένια κ.α. Όλα αυτά ζεστά – ζεστά δόθηκαν μαζί με τις πιατέλες στους καλεσμένους.»

Και στο ιστορικό ντοκουμέντο συνεχίζει: «Η οινοποσία εξακολούθησε και οι συνδαιτημόνες πήρανε ο καθένας από ένα βραστό κατσικάκι και χρυσά κουτάλια, προφανώς για να φάνε τη γέμιση. Μετά από γενική κρασοκατάνυξη με κρασιά από τη Θάσο, τη Λέσβο και τη Μένδη, ένας τεράστιος γυάλινος δίσκος τοποθετημένος σε ασημένια υποδοχή με ψητά ψάρια κάθε είδους κι ένα ασημένιο πανέρι γεμάτο ψωμιά της Καππαδοκίας προσφέρθηκαν σε κάθε καλεσμένο». Όπως επισημαίνουν πολλοί σχολιαστές η σπανιότητα και η σημασία του κρέατος για τον πολύ κόσμο φαίνεται και από άλλες μαρτυρίες και όπως εξηγούν ο λόγος που ο Αθήναιος διέσωσε τα λίγα που ξέρουμε για τα δύο περίφημα γεύματα της Λάμιας για τους βασιλείς Δημήτριο και Αντίγονο, που αναφέρθηκαν στην αρχή είναι το γεγονός ότι και τα δύο άρχισαν με τη κατανάλωση κρεάτων και ψαριών.... κάτι ασυνήθιστο για την εξέλιξη των δείπνων.

Η Μακεδονία ήταν πλούσια λόγω της γεωγραφικής της θέσης, τους κάμπους της και τα νερά.. δηλαδή ήταν έφορη και είχε ορυκτό πλούτο... Ακόμη και σήμερα αποτελεί το διαμέρισμα της Ελλάδας με τη μεγαλύτερη αγροτική παραγωγή. Άκμασαν οι τέχνες, οι χειροτεχνίες, αγγειοπλαστική, υφαντική... οι λαϊκές τέχνες! Στις Σέρρες ως σήμερα σώθηκε μια συνήθεια, που ανάγεται στους αρχαίους «κήπους του Άδωνη»:  γλάστρες με μάραθα ή άλλα φυτά που βλαστάνουν γρήγορα, τις οποίες οι γυναίκες έβαζαν δίπλα στα κέρινα ομοιώματα του νεκρού Άδωνη ως σύμβολα της γρήγορης ανάστασης του θεού αυτού, ο οποίος συμβόλιζε την Άνοιξη.  Σήμερα κατά τη περιφορά του Επιταφίου, υπάρχει το έθιμο με μια εικόνα του Εσταυρωμένου μπροστά στο κατώφλι των σπιτιών και δίπλα ένα πιάτο  με χλόη φακής ή κριθαριού, που τα φυτεύουν για το σκοπό αυτό κατά τη Μεγάλη Σαρακοστή. Μοναδικές συνταγές για νηστεία και ο περίφημος μακεδονικός χαλβάς.


Πολλά έθιμα καταλήγουν σε γλέντια με παραδοσιακά μακεδονικά πιάτα. Μια χαρακτηριστική γιορτή είναι π.χ. η γιορτή της Μαμμής στη Μονοκκλησιά των Σερρών, που γίνεται στις 8 Ιανουαρίου... εξελιγμένη σήμερα σ’ένα παράξενο έθιμο «γυναικοκρατίας». Σύμφωνα με το έθιμο αυτό οι γυναίκες, που βρίσκονται στην ηλικία όπου μπορούν να κάνουν παιδιά, πηγαίνουν στο σπίτι της μαμμής και της προσφέρουν φαγητά, ποτά, αλλά και δώρα χρήσιμα στο ξεγέννημα (σαπούνι, πετσέτα). Κάθε γυναίκα χύνει στη μαμμή νερό για να πλύνει τα χέρια της (υπονοώντας τη γέννα) και μετά φιλάει το «σχήμα», που της προτείνουν οι παραστεκάμενες ηλικιωμένες της μαμμής... δηλαδή π.χ. έναν φαλλό φτιαγμένο με το κάτω μέρος χοντρού πράσου ή λουκάνικο.  Ακολουθεί το γλέντι με συνοδεία της μαμμής στη βρύση του χωριού... τραγούδια, γέλια, φαγητό. Σε όλες αυτές τις εκδηλώσεις δεν παίρνουν καθόλου οι άντρες  μέρος, αντίθετα είναι κλεισμένοι στα σπίτια τους και μαγειρεύουν, πλένουν, σκουπίζουν, κοιμίζουν τα μωρά...  αναλαμβάνουν το ρόλο των γυναικών. Το έθιμο αυτό συσχετίζεται με τα αρχαία Θεσμοφόρια, την αγροτική γιορτή των γυναικών, κατά την οποία εύχονται τη γονιμότητα των αγρών, αλλά και των εαυτών τους.

Ο Μέγας Αλέξανδρος και οι διάδοχοι του έφτασαν μέχρι την Ινδία, εξελληνίζοντας ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και τη Περσία. Ο ελληνικός πολιτισμός έσμιξε με τους τοπικούς πολιτισμούς και οι λαοί των χωρών αυτών μπολιάστηκαν όχι μόνο από την ελληνική φιλοσοφία, αλλά και από την ελληνική κουζίνα. Η μαγειρική των Ελλήνων επεβλήθη, ως ένα σημείο, στους λαούς αυτούς, κυρίως επειδή το εμπόριο και η αγορά τροφίμων ήταν αποκλειστικό προνόμιο των Μακεδόνων. Κατάλοιπα της ελληνικής γαστρομαργικής τέχνης και οι μακεδονικές συνταγές διατηρήθηκαν στην Ανατολή επί πολλούς αιώνες μετά τη διάλυση των βασιλείων των Διαδόχων του, με αποτέλεσμα τα φαγητά και τα γλυκά να εμπλουτιστούν και να αλληλοεπηρεαστούν... και μετέπειτα οι ελληνικές διατροφικές συνήθειες να περάσουν στη Ρώμη. Τροφιμολόγοι, γιατροί, ιστορικοί, μάγειροι, ζαχαροπλάστες κατέκλυσαν τα ρωμαϊκά κέντρα εξουσίας και σταδιακά δημιούργησαν την ελληνορωμαϊκή κουζίνα. Από τις περιγραφές που διασώθηκαν για τα ρωμαϊκά συμπόσιο αναγνωρίζουμε την κουζίνα της Αρχαίας Ελλάδας και διαπιστώνουμε ότι δεν διέφεραν ουσιαστικά από τα αττικά ή τα μακεδονικά.

Συνταγές

Αρνί με κυδώνια 

Υλικά (6 πιάτα)
1 ½ κιλό μπούτι αρνιού, κομμένο σε μερίδες
2 πράσα ψιλοκομμένα
1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο
2 κουταλιές λάδι ή βούτυρο
1 ½ ποτήρι νερού κόκκινο κρασί
1 ½ κιλό κυδώνια
1 φλυτζάνι μαύρα μούρα
Κύμινο, δενδρολίβανο

Εκτέλεση
Σωτάρουμε το κρέας με το λάδι, κρεμμύδι και τα πράσα. Σβήνουμε με κρασί. Για 1 ώρα περίπου σιγοβράζουμε τα υλικά και στο μεταξύ καθαρίζουμε τα κυδώνια για να τα κόψουμε στα τέσσερα. Σωτάρουμε τα κυδώνια με λίγο λάδι και τα προσθέτουμε στο κρέας. Αλατοπιπερώνουμε, αρωματίζουμε με το κύμινο και το δενδρολίβανο και προσθέτουμε τα κυδώνια. Μέχρι να ψηθεί το κρέας μαγειρεύουμε το φαγητό και τα κυδώνια να μαλακώσουν. Προς το τέλος προσθέτουμε τα μούρα και τα αφήνουμε να πάρουν μια με δύο βράσεις.


Σούπα με ζαφορά 

Υλικά (6 πιάτα)
6 φλυτζάνια κοτόζουμο
¾ φλυτζανιού τραχανά ξινό
6 κουταλιές γιαούρτι
1 πρέζα ζαφορά
Λίγο αλάτι

Εκτέλεση
Βράζουμε το κοτόζουμο, ρίχνουμε το τραχανά, χαμηλώνουμε τη φωτιά και σιγοβράζουμε για 30 λεπτά περίπου.  Πριν σερβίρουμε ρίχνουμε το άλατι, το γιαούρτι και τη ζαφορά και αφήνουμε να πάρουν μια βράση. 


Γλυκό Σάλιαροι Μακεδονίας

Υλικά για 40 – 45 σάλιαρους
Για το φύλλο
1 κούπα σπορέλαιο
1 κούπα ελαιόλαδο
Αλισίβα
1 ½ κούπα νερό
5 κουταλιές στάχτη
2 κουταλιές ζάχαρη
1 κουταλιά σιμιγδάλι ψιλό
8 κούπες αλεύρι για όλες τις χρήσεις
Για τη γέμιση
2 ½ κούπες καρυδόψιχα χονδροκομμένη
1 κουταλιά κανέλλα
½ κουταλιά γαρύφαλο
2 κουταλιές ζάχαρη
Για το σιρόπι
1 κούπα ζάχαρη
1 ½ κούπα νερό
Για το τύλιγμα
Άχνη ζάχαρη

Εκτέλεση
Σάλιαρους στην Μακεδονία λένε τα σαλιγκάρια και αυτό το γλυκό ονομάστηκε λόγω του σχήματος. Βράζουμε το νερό με την στάχτη. Αφήνουμε να κατασταλάζει η στάχτη και το σουρώνουμε, τοποθετώντας στο σουρωτήρι λίγο βαμβάκι ή ειδικό χαρτί φίλτρο. Κρατάμε 1 κούπα αλισίβα. Σε μια κατσαρόλα ρίχνουμε το σπορέλαιο και το ελαιόλαδο για να κάψουν. Ρίχνουμε το αλεύρι σε βαθειά και πλατειά λεκάνη, κάνουμε στη μέση μια λακκουβίτσα και ρίχνουμε το καυτό λάδι. Ανακατεύουμε ρίχνοντας σιγά σιγά την αλισίβα.  Ζυμώνουμε και αφήνουμε τη ζύμη για μισή ώρα να ξεκουραστεί. Στο μεταξύ ανακατεύουμε όλα τα υλικά της γέμισης σε ένα μπωλ. Παίρνουμε λίγη ζύμη, την ανοίγουμε με τον πλάστη σε μακρόστενες λωρίδες. Βάζουμε λίγη γέμιση, τις τυλίγουμε σε λεπτά ρολλά και τις γυρίζουμε, δίνοντάς τους σχήμα σαλιγκαριών. Τοποθετούμε όλους τους σάλιαρους σε λαδωμένο ταψί και τους ψήνουμε στους 180 βαθμούς επί μισή ώρα. Ετοιμάζουμε το σιρόπι. Βράζουμε το νερό με τη ζάχαρη για περίπου 5 λεπτά. Το σιρόπι πρέπει να’ναι αραιό. Όταν οι σάλιαροι κρυώσουν, τους βουτάμε στο σιρόπι για λίγα δευτερόλεπτα και τους τυλίγουμε σε άχνη ζάχαρη. Τους σερβίρουμε, αφού στεγνώσουν.