ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ της ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ από ΕΚΠΑΑ

Το Εθνικό Κέντρο Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΚΠΑΑ) διοργάνωσε την Πέμπτη 1η Νοεμβρίου 2018, εκδήλωση για την παρουσίαση της Έκθεσης Κατάστασης Περιβάλλοντος (ΕΚΠ) στην Ελλάδα. Πολλές προσωπικότητες από το χώρο του Περιβάλλοντος, εκπρόσωποι υπουργείων, πολιτικοί συγκεντρώθηκαν στον χώρο του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, όπου έγινε μια ανάλυση σε γενικά σημεία της Έκθεσης. Πρόκειται για την 4η Έκθεση Κατάστασης Περιβάλλοντος της Ελλάδας, η οποία εκπονείται για πρώτη φορά μετά το 2013.

Η Έκθεση αποτελεί μια ολοκληρωμένη παρουσίαση των εξελίξεων και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι βασικοί τομείς του περιβάλλοντος και έχει στόχο την λεπτομερή ενημέρωση πολιτών και Πολιτείας, αλλά και τη σύνδεση με την αντίστοιχη έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος. Για την εκπόνηση της Έκθεσης το ΕΚΠΑΑ συνεργάστηκε με πανεπιστημιακούς φορείς, ερευνητικά κέντρα και τεχνικές εταιρείες.

Το χαιρετισμό έκανε η κ.Βροντίση Ζωή, Πρόεδρος ΔΣ ΕΚΠΑΑ, καθώς κι ο κ. Φάμελλος, Αναπλ. Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Στους ομιλητές ο κ.Δημαράς Γεώργιος, Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η κ.Ιγγλέζη Κατερίνα, Πρόεδρος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής... Κι επίσης με τα εξής θέματα:

- «Κλιματική Αλλαγή, Ποιότητα Ατμόσφαιρας, Ακουστικό Περιβάλλον» Μιχαλόπουλος Νικόλαος, καθηγητής, Δ/ντής ΙΕΠΒΑ- Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών

- «Διαχείριση Υδατικών Πόρων», Γκίνη Μαρία, Προϊσταμένη της Δ/νσης Προστασίας & Διαχείρισης Υδάτινου Περιβάλλοντος, Ειδική Γραμματεία Υδάτων, ΥΠΕΝ

- «Φύση- Βιοποικιλότητα», Κατή Βασιλική, αναπλ. καθηγήτρια τμ. Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών, Παν. Ιωαννίνων

- «Διαχείριση Αποβλήτων», Σωτηρόπουλος Ανδρέας, Περιβαλλοντολόγος, MSc, Terra Nova Ε.Π.Ε.

Στην ΕΚΠ 2018 περιλαμβάνονται λεπτομερείς πληροφορίες για τη κατάσταση του περιβάλλοντος στην Ελλάδα στους τομείς της κλιματικής αλλαγής, της ποιότητας της ατμόσφαιρας, του θορύβου, της φύσης, των υδάτων, των αποβλήτων και των οριζόντιων περιβαλλοντικών θεμάτων, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία... παρέχοντας σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς μια αντικειμενική βάση στοιχείων και πληροφοριών. Η νέα Έκθεση για το Περιβάλλον έρχεται σε μια περίοδο όπου η χώρα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η Ελλάδα αρχίζει μετά από χρόνια ύφεσης να διαμορφώνει τη στρατηγική ευημερίας και προόδου για την ουσιαστική έξοδο της από την πολύπλευρη οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική κρίση με στόχο τη δημιουργία μιας ανθεκτικής κι ευημερούσας κοινωνίας, που αντέχει στις εξωτερικές και περιβαλλοντικές απειλές.

Σύμφωνα με τη κ.Βροντίση, κρίσιμο στάδιο σε αυτή την πορεία θα αποτελέσει η αναγνώριση από το σύνολο των κοινωνικών εταίρων πολιτείας ότι το περιβάλλον είναι βασικό στοιχείο ταυτότητας και ταυτόχρονα αναπτυξιακός πόρος για την Ελλάδα. Ως τέτοιο, η προστασία του αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για ένα νέο, βιώσιμο μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης, θέτοντας τις βάσεις για κοινωνική ευημερία, παραγωγική εργασία, δίκαιη ανάπτυξη αλλά και διαφύλαξη του φυσικού πλούτου. Είναι τώρα η ώρα στρατηγικών αποφάσεων, ώστε η χώρα να καταφέρει να αξιοποιήσει βιώσιμα το απαράμιλλο φυσικό και ανθρώπινο πλούτο της, χωρίς να δεσμευτεί σε επιλογές και δραστηριότητες που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την μοναδική φύση μας και την ευημερία των παιδιών μας.

Ταυτόχρονα με τις εθνικές προκλήσεις, ολόκληρη η παγκόσμια κοινότητα βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις, που θα καθορίσουν την πορεία της ανθρωπότητας για τις δεκαετίες που έρχονται. Η μετάβαση σε ένα σύστημα χαμηλών εκπομπών, κυκλικής οικονομίας και υψηλής βιοποικιλότητας αποτελούν αναγνωρισμένη προτεραιότητα όλο και περισσότερων κοινωνικών εταίρων, σε όλες τις γωνιές του πλανήτη. Η επιστημονική κοινότητα έχει ήδη καταθέσει προτάσεις για μέτρα που οφείλουν πλέον άμεσα να υλοποιηθούν με υπευθυνότητα και με την αίσθηση του επείγοντος ώστε να εξασφαλίσουμε ένα βιώσιμο μέλλον για εμάς και τις επόμενες γενιές. Οι νέες αυτές πολιτικές μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρία για μια παγκόσμια βιώσιμη ανάπτυξη, όπως αυτή περιγράφεται από τους 17 Στόχους για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη του ΟΗΕ. Οι στόχοι αυτοί αποτελούν μια παγκόσμια παρακαταθήκη και ένα χρήσιμο εργαλείο για την πράσινη και δίκαιη μετάβαση, συνδέοντας βασικούς κοινωνικούς στόχους, όπως η εξάλειψη της φτώχειας και η δίκαιη εργασία, με στόχους για την προστασία του περιβάλλοντος, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, την μετάβαση σε νέα παραγωγικά και καταναλωτικά πρότυπα.

Επίσης οι ίδιοι στόχοι αποτελούν και κοινωνικές προτεραιότητες, για τις οποίες χρειάζεται αντικειμενική και διαχρονική παρακολούθηση μέσω κατάλληλων στοιχείων δεικτών. Στο πλαίσιο αυτό το ΕΚΠΑΑ παρουσιάζει σήμερα την Έκθεση Κατάστασης Περιβάλλοντος για την Ελλάδα, η οποία εκπονήθηκε σε συνεργασία με πανεπιστημιακούς φορείς, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ερευνητικά κέντρα και μελετητικές εταιρείες. Το Εθνικό Κέντρο Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΚΠΑΑ) ιδρύθηκε το 2000 για να συνεισφέρει στην επίτευξη της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής διάστασης στην ευρύτερη αναπτυξιακή πολιτική, σε επιμέρους τομείς και στον στρατηγικό σχεδιασμό, παρέχοντας την κατάλληλη τεχνογνωσία και αντικειμενική πληροφόρηση. Μετά την ανάκτηση της διοικητικής και οικονομικής του αυτοτέλειας, το 2015, το ΕΚΠΑΑ ανέλαβε ενεργό δράση για την υποστήριξη της Ελληνικής Πολιτείας στην κατάρτιση και εφαρμογή ορθών και αποτελεσματικών πολιτικών στους τομείς του περιβάλλοντος και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Με την ετήσια έκδοση της Έκθεσης Κατάστασης Περιβάλλοντος, στόχος είναι η παροχή σταθερής και αξιόπιστης πληροφόρησης, ώστε όλοι οι κοινωνικοί εταίροι να μπορούν να διαθέτουν επαρκή στοιχεία για να αναλάβουν δράση για την προστασία και την βελτίωση του φυσικού μας περιβάλλοντος και ταυτόχρονα της ευημερίας μας. Άλλωστε, μόνο την προστασία του περιβάλλοντος και βάζοντας σε εφαρμογή τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, μπορούν να δημιουργηθούν πραγματικές ευκαιρίες διεξόδου από την πολύπλευρη κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική κρίση.

H συντελούμενη κλιματική αλλαγή αποτελεί αναμφισβήτητα το σημαντικότερο περιβαλλοντικό ζήτημα σε παγκόσμιο επίπεδο, επιφέροντας συνέπειες για τα οικοσυστήματα, αλλά και τους περισσότερους τομείς της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας, οι οποίες αναμένονται να οξυνθούν στα χρόνια που έρχονται.

Αναγνωρίζοντας το ρόλο των αυξημένων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από ανθρωπογενείς δραστηριότητες στην παρατηρούμενη αύξηση της θερμοκρασίας, η διεθνής δράση για τον περιορισμό τους με στόχο τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής έχει ενταθεί τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Στο Παράρτημα Α παρέχεται αναλυτική περιγραφή της διεθνούς, ευρωπαϊκής και εθνικής νομοθεσίας, σχετικά με την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Στη σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή (United Nations Framework Convention on Climate Change - UNFCCC) συμφωνήθηκε ο περιορισμός της αύξησης της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας, σε λιγότερο από 2oC σε σχέση με τα προ-βιομηχανικά επίπεδα. Οι δεσμεύσεις των κρατών για μειώσεις εκπομπών καθορίσθηκαν από το πρωτόκολλο του Κιότο.

Ο στόχος επαναλαμβάνεται στην πρόσφατη συμφωνία των Παρισίων με αναφορά στην καταβολή προσπαθειών για περαιτέρω περιορισμό στους 1,5 oC. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία είναι ευθυγραμμισμένη με τους διεθνείς στόχους και έχει δεσμευθεί για μειώσεις 20% των εκπομπών του θερμοκηπίου έως το 2020 και 30% έως το 2030, η οποία επιδιώκεται κυρίως μέσω του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων αερίων του θερμοκηπίου (Emissions Trading System - ETS) και καθορισμένων μειώσεων σε εθνικό επίπεδο από τομείς που δεν εντάσσονται στο σύστημα, στο πλαίσιο του επιμερισμού της προσπάθειας μείωσης των εκπομπών (effort sharing). Ακόμα και αν οι προσπάθειες για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου αποβούν επιτυχείς, η μεταβολή των κλιματικών συνθηκών έως έναν βαθμό είναι αναπόφευκτη, με αποτέλεσμα να απαιτείται συμπληρωματική δράση προς την προσαρμογή στις συνέπειες της.

Στην ΕΕ έχει υιοθετηθεί στρατηγική για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, που προωθεί και συντονίζει σχετικές δράσεις σε όλες τις χώρες, διασφαλίζοντας ότι ο παράγοντας της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή λαμβάνεται υπόψη σε κάθε συναφή τομέα πολιτικής. Σε εθνικό επίπεδο, έχει εκπονηθεί και εγκριθεί η Εθνική Στρατηγική για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή (ΕΣΠΚΑ)[ΥΠΕΝ, 2016]. Στο Παράρτημα Β περιγράφεται η ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία, σχετικά με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και παρουσιάζεται συνοπτικά η ΕΣΠΚΑ καθώς και δράσεις προσαρμογής σε άλλες τομεακές πολιτικές. Η περιοχή της Μεσογείου είναι ιδιαίτερα ευπρόσβλητη στην κλιματική αλλαγή λόγω της περαιτέρω επιδείνωσης που επιφέρει στις κλιματικές συνθήκες που χαρακτηρίζονται από υψηλές θερμοκρασίες και ξηρασία. Σε συνδυασμό με τη μεταβολή του μέσου κλίματος, η αύξηση της συχνότητας και έντασης των ακραίων φαινομένων αναμένονται να επιφέρουν σημαντικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και σε κύριους τομείς της οικονομίας όπως η γεωργία και ο τουρισμός.

Σε αυτό το πλαίσιο είναι σημαντική η παρακολούθηση και αξιολόγηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και των μεταβαλλόμενων κλιματικών παραμέτρων και των σχετιζομένων ακραίων φαινομένων. Αντίστοιχο καίριο ρόλο έχει η καταγραφή και ανάλυση των πολιτικών και μέτρων που στοχεύουν στο μετριασμό της κλιματικής αλλαγής (ενότητα 2), αλλά των δράσεων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι κύριες τάσεις εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (ΕΑΘ) στην Ελλάδα. Τα δεδομένα προέρχονται από τις επίσημες αναφορές της χώρας προς την UNFCCC (UNFCCC, 2017), για το έτος αναφοράς 2015. Τα αποτελέσματα αναλύονται ανά τομέα εκπομπής και ανά αέριο του θερμοκηπίου. Το 2015 οι συνολικές ΕΑΘ στη χώρα, εξαιρώντας τη συνεισφορά του τομέα χρήσης γης, αλλαγής χρήσης γης και δασοπονίας (LULUCF) ανήλθαν σε 95,7 Μt ισοδυνάμου CO2, μειωμένες κατά 7,1% σε σχέση με το έτος βάσης 1990. Σε σχέση με το αμέσως προηγούμενο έτος η μείωση ανέρχεται σε 3,6%. Στη συνέχεια σημειώνεται σημαντική πτώση (27,3% για την περίοδο 2008-2015).

Οι εκπομπές έτους βάσης για την Ελλάδα ως προς τον στόχο του πρωτοκόλλου του Κιότο (1990 για τα CO2, CH4, N2O και 1995 για τα φθοριούχα αέρια του θερμοκηπίου) αντιστοιχούν σε 105,9 Μt. Καθώς η συνεισφορά του τομέα LULUCF έχει αρνητικό αποτέλεσμα ως προς το ισοζύγιο εκπομπών διαχρονικά, δε συμπεριλαμβάνεται κατά τον υπολογισμό των εκπομπών του έτους βάσης. Οι εκπομπές που αναλογούν στην Ελλάδα για την περίοδο 2008-2012, σύμφωνα με την απόφαση των χωρών της ΕΕ για κοινή επίτευξη των στόχων του πρωτοκόλλου η οποία επιτρέπει στη χώρα αύξηση 25% κατ’ έτος, είναι 662,9 Mt. Οι συνολικές εκπομπές, που υπολογίζονται γι’ αυτό το διάστημα ανέρχονται σε 601,8 Mt (χωρίς LULUCF) και μάλλον συνδέονται με την οικονομική κρίση.

Νέος ευρωπαϊκός Κανονισμός για τη βιολογική γεωργία

Ο νέος Κανονισμός 2018/848 για τη βιολογική παραγωγή προβλέπει μια νομοθετική αλλαγή “ορόσημο” κι υπόχεται μεγάλες προοπτικές για την καλλιέργεια των παραδοσιακών ποικιλιών. Μετά από πολυετείς διαπραγματεύσεις, για πρώτη φορά, από τον Ιανουάριο του 2021, θα επιτραπεί η διάθεση στο εμπόριο χωρίς τους σημερινούς περιορισμούς, παλιών παραδοσιακών ποικιλιών, τις οποίες θα μπορούν οι βιολογικοί παραγωγοί να καλλιεργούν και να αναπαράγουν χωρίς να χρειάζεται άδεια παρέκκλισης.

Το Πελίτι και η Ένωση Βιοκαλλιεργητών Βορείου Ελλάδος συμμετείχαν στην ημερίδα με θέμα «Οι σπόροι στον νέο Κανονισμό για τη Βιολογική Γεωργία», στις 16 Οκτωβρίου 2018, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που διοργανώθηκε από τους: Artemisia, Arche Noa, Greens/EFA, ALDE, S&D, EPP κι από εκεί αντλώ τις λεπτομερείς πληροφορίες. Ο νέος Κανονισμός ανοίγει το δρόμο για να ξανασυνδεθεί η βιοποικιλότητα με την επαγγελματική γεωργία και με την διατροφή μας. Επιπλέον, θα διατίθενται στην αγορά πραγματικοί βιολογικοί σπόροι, που δεν χρειάζονται φυτοφάρμακα και λιπάσματα κι έτσι θα μειωθεί σταδιακά η εξάρτηση από τους μη βιολογικούς σπόρους.

Τα οφέλη είναι πολλαπλά:

Για τους βιολογικούς αγρότες: Θα αποδεσμευτούν από τη διαδικασία της παρέκκλισης (ειδική άδεια που ζητούν για να καλλιεργήσουν παραδοσιακές ποικιλίες επειδή αυτές οι ποικιλίες δεν επιτρέπεται, πλην ορισμένων εξαιρέσεων, να κυκλοφορούν στην αγορά). Επίσης, θα έχουν κίνητρο να ασχοληθούν με τη φυσική βελτίωση των παραδοσιακών ποικιλιών, την προσαρμογή τους στην κάθε περιοχή και την αύξηση της παραγωγικότητάς τους. Έτσι οι παλιές ποικιλίες θα γίνουν πιο παραγωγικές και περισσότεροι αγρότες θα μπορούν να τις επιλέγουν και να τις καλλιεργούν κάθε χρόνο χωρίς έξοδα, αντί να αγοράζουν κάθε χρόνο εμπορικά υβρίδια.

Για τους καταναλωτές: θα μεγαλώσει η διατροφική αξία και η ποικιλία των γεύσεων στο τραπέζι. Μεγαλύτερη βιοποικιλότητα σημαίνει καλύτερη υγεία. Εκτός από την πλούσια γευστική εμπειρία που μας προσφέρουν οι παλιές ποικιλίες, το σώμα μας έχει ανάγκη τα πολλά και διαφορετικά θρεπτικά συστατικά τους.

Για τον πλανήτη και τις επόμενες γενιές: Οι παλιές ποικιλίες προσαρμόζονται στις κλιματικές αλλαγές επειδή έχουν πολύ πλούσια γενετική βάση. Για τον ίδιο λόγο είναι ανθεκτικές στα ζιζάνια και τις ασθένειες και δεν χρειάζονται φυτοφάρμακα και λιπάσματα, όπως οι εμπορικές υβριδικές ποικιλίες. Επομένως η συνέχιση της καλλιέργειας των παραδοσιακών ποικιλιών, η οποία έχει περιοριστεί τα τελευταία 60 χρόνια, θα βοηθήσει το έδαφος του πλανήτη, που έχει νεκρωθεί από τη συνεχή χρήση χημικών σκευασμάτων, να αναζωογονηθεί. Επίσης, διασφαλίζει στις επόμενες γενιές την ελεύθερη πρόσβαση στο αναντικατάστατο κοινό αγαθό των σπόρων.

Η ισχύουσα νομοθεσία

Τόσο στη συμβατική, όσο και στη βιολογική γεωργία σήμερα, η νομοθεσία επιτρέπει την πώληση μόνο των ποικιλιών, που έχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, ομοιόμορφα, διακριτά και σταθερά. Τις ιδιότητες αυτές μπορούν να τις έχουν σχεδόν μόνο οι εμπορικές ποικιλίες λόγω του εργαστηριακού περιορισμού, που υφίσταται η γενετική τους βάση. Αντίθετα, οι παραδοσιακές ποικιλίες, λόγω της πλούσιας γενετικής τους βάσης, παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία και διαφορετικότητα. Ενώ αυτή ακριβώς η διαφορετικότητα και η ποικιλία είναι ο πλούτος και η αξία των παραδοσιακών ποικιλιών για την ανθρωπότητα και το οικοσύστημα, αντίθετα για την ισχύουσα νομοθεσία αποτελεί το εμπόδιο που αποκλείει την εμπορική τους διάθεση.

Οι αρνητικές συνέπειες της σημερινής νομοθεσίας για τους αγρότες και το οικοσύστημα

Η στενή γενετική βάση που έχουν τα εμπορικά υβρίδια τύπου F1 τα κάνει μεν ιδιαίτερα παραγωγικά, ταυτόχρονα όμως εξασθενεί την αναπαραγωγική τους ικανότητα και τα καθιστά πιο ευαίσθητα σε προσβολές. Αυτό σημαίνει ότι οι αγρότες μπορεί να έχουν μεγαλύτερη παραγωγή, αλλά δεν ενδείκνυται να κρατήσουν σπόρο για την επόμενη χρονιά. Επομένως το κέρδος από την μεγαλύτερη παραγωγή, μειώνεται από τη σημαντική οικονομική επιβάρυνση για την αγορά λιπασμάτων, φυτοφαρμάκων και σπόρων κάθε χρονιά.

Η επικράτηση των εμπορικών ποικιλιών και των υβριδίων τύπου F1 έχει επιβαρύνει το έδαφος σε όλο τον πλανήτη λόγω της αναγκαίας χρήσης αγροχημικών. Παράλληλα, η εγκατάλειψη της συστηματικής καλλιέργειας των παραδοσιακών ποικιλιών έχει συμβάλει στην απώλεια της βιοποικιλότητας σε ποσοστό 75% του αγροτικού γενετικού υλικού.

Τι αλλάζει

Νέες κατηγορίες αναπαραγωγικού υλικού που εξαιρούνται από την ισχύουσα νομοθεσία

Ο νέος Κανονισμός 2018/848 αναγνωρίζει τις ιδιαίτερες ανάγκες της βιολογικής γεωργίας για αναπαραγωγικό υλικό (σπόροι, μοσχεύματα, φυτά), το οποίο θα είναι ανθεκτικό στις ασθένειες και θα μπορεί να προσαρμόζεται στο έδαφος, στις κλιματικές συνθήκες και στις ειδικές καλλιεργητικές πρακτικές της βιολογικής γεωργίας. Καθιερώνονται δύο νέες κατηγορίες αναπαραγωγικού υλικού, τις οποίες οι βιοκαλλιεργητές θα μπορούν να χρησιμοποιούν και / ή να εμπορεύονται οι ίδιοι.

«Βιολογικό ετερογενές υλικό». Περικλείει ό,τι ονομάζουμε σήμερα «παλιές ποικιλιές», «παραδοσιακές ποικιλίες», «πληθυσμούς». Αναφέρεται δηλαδή σε ομάδες φυτών που ανήκουν μεν ταξινομικά στην ίδια βαθμίδα και παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά, ωστόσο έχουν τόσο υψηλό επίπεδο ποικιλομορφίας που δεν μπορούν να αντιπροσωπευθούν από μικρό αριθμό μονάδων (πχ σπόρων), αλλά μόνο από το σύνολο τους. Το «βιολογικό ετερογενές υλικό» δεν είναι μείγμα ποικιλιών, ούτε ποικιλία με την έννοια της ισχύουσας νομοθεσίας.

«Βιολογικές ποικιλίες». Αποτελούν ποικιλίες σύμφωνα με την έννοια της ισχύουσας νομοθεσίας, (έχουν δηλαδή χαρακτηριστικά διακριτά και αναπαράγονται χωρίς να μεταβάλλονται) ωστόσο οι μεμονωμένες αναπαραγωγικές μονάδας χαρακτηρίζονται από υψηλή ποικιλότητα μεταξύ τους, επομένως είναι πιο κατάλληλες για τη βιολογική γεωργία. Επίσης, έχουν παραχθεί υπό συνθήκες βιολογικής γεωργίας από την αρχή, σε αντίθεση με τους σημερινούς «βιολογικούς σπόρους» των οποίων η πολυετής βελτίωση γίνεται εκτός βιολογικής γεωργίας και αναπαράγονται βιολογικά μόνο την τελευταία χρονιά.

Η πρώτη κατηγορία (ετερογενές φυτικό υλικό) θα εξαιρείται πλέον από την ισχύουσα περιοριστική νομοθεσία για την εμπορία των σπόρων. Θα μπορεί να διατεθεί στην αγορά με μια σχετικά απλή διαδικασία υποβολής «φακέλου» προς την αρμόδια αρχή, όπου θα περιλαμβάνεται περιγραφή των χαρακτηριστικών του υλικού. Η αρμόδια αρχή θα έχει προθεσμία τριών μηνών για να σχολιάσει την πληρότητα του φακέλου και να ζητήσει ενδεχομένως επιπλέον πληροφορίες. Μετά το τρίμηνο, εφόσον η αρμόδια αρχή δεν απορρίψει το φάκελο λόγω ελλιπών στοιχείων ή λόγω μη συμμόρφωσης με τον Κανονισμό, ο φάκελος θα θεωρείται αποδεκτός και ο σπόρος μπορεί να διατεθεί στην αγορά.

Οι λεπτομέρειες, που θα αφορούν το περιεχόμενο του φακέλου (περιγραφή των χαρακτηριστικών του υλικού, ελάχιστες ποσότητες, βλαστικότητα, καθαρότητα, υγεία, σήμανση, συσκευασία κ.α.) αναμένεται να δοθούν από την Επιτροπή με εφαρμοστικές πράξεις εντός του 2019. Αυτό είναι ένα κρίσιμο σημείο επειδή είναι πιθανό η Επιτροπή να περιορίσει τις μεγάλες δυνατότητες, που προσφέρει για τη βιοποικιλότητα ο Κανονισμός. Γι' αυτό είναι απαραίτητη η διαρκής ενημέρωση των αγροτών και των καταναλωτών και οι παρεμβάσεις σε περίπτωση που υπάρξει τάση περιορισμού της ευκαιρίας που προσφέρει ο Κανονισμός για τις παραδοσιακές ποικιλίες.

Για τη δεύτερη κατηγορία (βιολογικές ποικιλίες) στόχος είναι να χαλαρώσουν τα κριτήρια «Διακριτότητα-Ομοιομορφία-Σταθερότητα (ΔΟΣ)» που σήμερα αποτελούν προϋπόθεση για να εισέλθουν αυτές οι ποικιλίες στην αγορά. Προβλέπονται 7ετή πειράματα σε διάφορες χώρες της ΕΕ ώστε να καθοριστούν τα νέα κριτήρια.

Δημιουργία βάσης δεδομένων – κατάργηση παρέκκλισης

Προβλέπεται η υποχρεωτική δημιουργία και τακτική ενημέρωση βάσης δεδομένων σε κάθε κράτος μέλος, όπου θα περιλαμβάνονται πληροφορίες για τη διαθεσιμότητα των βιολογικών σπόρων, ώστε να ενημερώνονται οι αγρότες και οι αρχές. Η βάση δεδομένων θα είναι διαθέσιμη δωρεάν στους παραγωγούς τόσο για να εισάγουν δεδομένα για το βιολογικό αναπαραγωγικό υλικό, που διαθέτουν όσο και για να αναζητούν βιολογικό αναπαραγωγικό υλικό. Μόνο αν αποδεδειγμένα δεν είναι διαθέσιμο συγκεκριμένο υλικό στη βάση δεδομένων, θα χορηγείται άδεια παρέκκλισης, ώστε να χρησιμοποιηθεί συμβατικός σπόρος.

Με την πρόβλεψη αυτή οι βιολογικοί παραγωγοί θα πρέπει υποχρεωτικά να επιλέγουν βιολογικό αναπαραγωγικό υλικό εφόσον αυτό είναι διαθέσιμο. Επομένως προβλέπεται να μειωθεί σημαντικά η χρήση των συμβατικών σπόρων στη βιολογική γεωργία, ενώ παράλληλα θα επικρατήσουν ποικιλίες προσαρμοσμένες στις αγρονομικές ανάγκες της βιολογικής γεωργίας, ενισχύοντας την εφαρμογή των αρχών και των προτύπων της βιολογικής γεωργίας (υψηλό επίπεδο βιοποικιλότητας, σπόροι βιολογικής ποιότητας).

Βιολογική γεωργία, υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο και παραδοσιακές ποικιλίες

Η βιολογική γεωργία προϋποθέτει τη βιοποικιλότητα, τη διατήρηση των φυσικών πόρων και την προστασία του περιβάλλοντος. Οι σπόροι των εμπορικών ποικιλιών έχει αποδειχθεί ότι δεν είναι κατάλληλοι για τη βιολογική γεωργία, επειδή απαιτούν χρήση χημικών τα οποία μολύνουν το έδαφος και ασφαλώς δεν επιτρέπονται στη βιολογική γεωργία. Επίσης, δεν προσαρμόζονται στις τοπικές εδαφικές και κλιματικές συνθήκες και δεν συμβάλλουν στη διατήρηση και την εξέλιξη της βιοποικιλότητας.

Οι βιοκαλλιεργητές είναι και αυτοί υποχρεωμένοι σήμερα να αγοράζουν αυτό που σήμερα αποκαλείται βιολογικός σπόρος από το εμπόριο. Μόνο αν δεν υπάρχει διαθέσιμος στο εμπόριο βιολογικός σπόρος για την ποικιλία που επιθυμούν, τους δίνεται ειδική άδεια για να καλλιεργήσουν και να αναπαράγουν σπόρο είτε συμβατικά καλλιεργημένο ή από παραδοσιακές ποικιλίες («άδεια παρέκκλισης»).

Μέχρι τώρα δηλαδή οι βιολογικοί καλλιεργητές σε όλη την Ευρώπη χρησιμοποιούν σπόρους οι οποίοι δεν είναι κατάλληλοι για τη βιολογική γεωργία.

Ωστόσο, ακόμη και με τη διαδικασία της «παρέκκλισης», που ακολουθούν σήμερα οι περισσότεροι βιοκαλλιεργητές, είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν ποικιλίες οι οποίες είναι προσαρμοσμένες τοπικά και είναι παραγωγικές. Ο κύριος λόγος είναι ότι η καλλιέργειά τους έχει εγκαταλειφθεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια, με την επικράτηση της εντατικής γεωργίας και πολλές έχουν πλέον εξαφανιστεί.

Προσπαθούν μόνοι τους να βελτιώσουν κάποιες ποικιλίες, ώστε να προσαρμοστούν και να γίνουν πιο αποδοτικές, και υπάρχουν περιπτώσεις πολύ επιτυχημένες (όπως πχ η καλλιέργεια της πιπεριάς Φλωρίνης από βιοκαλλιεργητές στο νομό Θεσσαλονίκης). Ωστόσο, η «βελτίωση» μιας ποικιλίας είναι πολυετής και απαιτητική εργασία και η φύση της δουλειάς των αγροτών δεν την ευνοεί.

H επαναλειτουργία του Εθνικού Κέντρου Σποροπαραγωγής, η οποία αποτελεί πάγιο αίτημα των βιοκαλλιεργητών, θα βοηθούσε σημαντικά.

Ο νέος Κανονισμός δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα στους βιολογικούς καλλιεργητές να έχουν πρόσβαση, να καλλιεργούν, να αναπαράγουν και/ή να εμπορεύονται οι ίδιοι, το ετερογενές βιολογικό αναπαραγωγικό υλικό (σπόρους, μοσχεύματα, φυτά) με μια διαδικασία πολύ απλούστερη από αυτή που προβλέπεται για τη συμβατική γεωργία. Επίσης οι εμπορικές βιολογικές ποικιλίες θα έχουν δημιουργηθεί υπό πραγματικές συνθήκες βιολογικής γεωργίας. Έτσι, μειώνεται η εξάρτηση από τους συμβατικούς σπόρους, ανοίγει ο δρόμος για τη διάθεση μεγάλης ποικιλίας βιολογικών σπόρων από παραδοσιακές ποικιλίες στην αγορά και ενισχύεται η βιοποικιλότητα στη βιολογική γεωργία.

Είναι σημαντικό ωστόσο να παρακολουθούμε ενεργά τη διαδικασία έκδοσης των εφαρμοστικών πράξεων από την Επιτροπή, ώστε να διασφαλιστεί ότι αυτή η μεγάλη ευκαιρία του Κανονισμού δεν θα περιοριστεί και θα είναι καθοριστική για την ενίσχυση της βιοποικιλότητας μέσα από τις παραδοσιακές ποικιλίες σπόρων. Η ελπίδα όλων όσων συνέβαλαν σε αυτό το νομοθετικό αποτέλεσμα είναι μέσα στα επόμενα χρόνια, οι παλιές ποικιλίες σπόρων, που είναι πολύ πιο σύγχρονες από τις νέες όσον αφορά την προσαρμοστικότητα και την ευελιξία τους, να επικρατήσουν όχι μόνο στη βιολογική, αλλά και στη συμβατική αγορά.

23 OKT. 2018: 2o ΕΘΝΙΚΟ DEBATE ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Το 2ο Εθνικό Debate Περιβαλλοντικής Διαχείρισης πραγματοποιήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2018 στο Συνεδριακό Κέντρο ΕΕΔΕ από τους GREEN ANGELS και συνδιοργανωτές τη HELMEPA, ΕΙΔΙΠ (Ελληνικό Ινστιτούτο Διοικήσεως παραγωγής προϊόντων & υπηρεσιών) και την ΕΕΔΕ. Οι GREEN ANGELS είναι μια πρωτοβουλία της ICAP Group και της GREENiT Environmental, που από κοινού οραματίστηκαν τη συμμαχία του επιχειρηματικού κόσμου, αποτελώντας ιδρυτικά μέλη της Κοινότητας.

Στόχος των GREEN ANGELS είναι η βελτίωση της περιβαλλοντικής επίδοσης των επιχειρήσεων, που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την Ελλάδα, με εστίαση σε θέματα στρατηγικής, διαδικασιών, βελτίωσης κόστους και κανονιστικής συμμόρφωσης σχετιζόμενων με την περιβαλλοντική πολιτική. Αξιοποιώντας την εμπειρία και την τεχνογνωσία ανθρώπων, που οραματίζονται τη βιώσιμη ανάπτυξη, αναπτύσσεται Πρότυπος Πράσινος Μηχανισμός από επιστήμονες, ερευνητές, μελετητές, περιβαλλοντολόγους, συμβούλους επιχειρήσεων και οικονομολόγους με εξειδίκευση στους τομείς του αειφόρου σχεδιασμού, της περιβαλλοντικής πολιτικής, της πράσινης οικονομίας και της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης.

Χθες στην εκδήλωση Debate ακούστηκαν πολλά ενδιαφέροντα πράγματα, αν κι ακόμα έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας. Στους συμμετεχόντες η κ.Ρόζυ Χαριτοπούλου (Δ/ντρια ΕΟΑΝ), κ. Ιωάννης Κωνσταντινίδης (ANTIPOLLUTION), κ.Κων/νος Αραβώσης (ΕΙΔΙΠ), κ. Αλεξία Μαχαίρα (Communication & Sustainability Manager AB), κ. Τριανταφύλλου (HELMEPA), κ.Αλ.Ανδρεάδη (PRIME MARINE), κ.Γ. Τσερέπας (LARIPLAST SA), κ.Π. Μήτρου (LLOYDS REGISTER)... Το πλαστικό είναι σίγουρα το υλικό, που προβληματίζει τη παγκόσμια κοινότητα. Η κ.Μαχαίρα μας μετέφερε και το ευχάριστο της μείωσης κατά 80% στις πλαστικές σακούλες αυτή τη στιγμή στα σούπερ μάρκετς της χώρας κι είναι ένα πολύ ενθαρρυντικό νέο, αν σκεφθεί κανείς ότι τα σούπερ μάρκετ αντιπροσωπεύουν το 50% της χρήσης τους στην αγορά.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΜΑΣ ΚΑΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΠΛΑΣΤΙΚΟ

Συνάντηση με τον Δήμαρχο Αθηναίων είχε ο Υφ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Γιώργος Δημαράς τη Δευτέρα 22 Οκτωβρίου, με βασικό θέμα την επεξεργασία νομοθετικού πλαισίου, που θα επιτρέπει τη δυνατότητα ανασχεδιασμού και αστικών αναπλάσεων μέσω τολμηρών παρεμβάσεων στα τμήματα των πόλεων που γηράσκουν. Στόχος της πρωτοβουλίας αυτής του Υπουργείου είναι να επανασχεδιαστούν οι περιοχές των πόλεων και κυρίως των μεγάλων πόλεων οι οποίες υποβαθμίζονται και ερημώνουν, ενώ τα κτίρια σε αυτές δεν έχουν την απαιτούμενη αντοχή καθώς έχουν κτιστεί με τον παλιό αντισεισμικό κανονισμό και επιπλέον η αντοχή του οπλισμένου σκυροδέματος μειώνεται μετά τα 40 – 50 χρόνια ζωής.

Ο Δήμαρχος Γ.Καμίνης δήλωσε ότι στηρίζει την πρωτοβουλία και θα συμμετέχει εκπρόσωπος του Δήμου Αθηναίων στην σχετική επιτροπή. Περαιτέρω, με την εν λόγω νομοθετική πρωτοβουλία, επιχειρείται η αύξηση του πρασίνου και των κοινόχρηστων χώρων η βελτίωση του ισοζυγίου πρασίνου ανά κάτοικο, με δυναμικές παρεμβάσεις ακόμη και με δυνατότητα κατεδάφισης μέρους ή ολόκληρων προβληματικών οικοδομικών τετραγώνων, ώστε οι πόλεις μας γίνουν ανθρώπινες, να βελτιωθεί η ποιότητα του αστικού περιβάλλοντος και να αντιμετωπιστούν τα έντονα φαινόμενα της κλιματικής αλλαγής που γίνονται όλο και περισσότερο συχνά. Στη συνάντηση συζητήθηκαν επίσης άλλα βασικά σημεία και στόχοι της νομοθετικής πρωτοβουλίας του Υπουργείου όπως η αισθητική αναβάθμιση των γειτονιών κ.λ.π.

Τέλος, ο Υφυπουργός τόνισε στο Δήμαρχο Αθηναίων τη βούληση του Υπουργείου για γρήγορη υλοποίηση των παρεμβάσεων αυτών. Είναι γεγονός ότι, αν δεν ληφθούν πρωτοβουλίες για να αλλάξουμε τους όρους οι πόλεις μας και κυρίως τα γηρασμένα κέντρα τους θα ξαναδομηθούν με τα ίδια προβλήματα, δηλαδή χωρίς επαρκείς κοινόχρηστους χώρους, χωρίς πράσινο και θα εξακολουθήσουν να είναι δυσλειτουργικές, ανθυγιεινές και αντιαισθητικές για τον πολίτη. Ενώ τα σκουπίδια και το πλαστικό συνεχίζουν να αποτελούν το μεγαλύτερο κίνδυνο για όλους. Τα μικροπλαστικά είναι πανταχού παρόντα, ακόμη και στα ανθρώπινα κόπρανα. Μια νέα διεθνής έρευνα, η πρώτη του είδους της, η οποία έγινε σε οκτώ χώρες, αποκαλύπτει ότι σε όλα τα δείγματα κοπράνων που αναλύθηκαν, υπήρχαν μικροσκοπικά ίχνη πλαστικών.

Οι ερευνητές του Ιατρικού Πανεπιστημίου της Βιέννης και της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος της Αυστρίας, με επικεφαλής τον δρα Φίλιπ Σβαμπλ, έκαναν τη σχετική ανακοίνωση στο διεθνές συνέδριο γαστρεντερολογίας της οργάνωσης ευρωπαίων γαστρεντερολόγων United Europe Gastroenterology (UEG Week), που πραγματοποιείται στην αυστριακή πρωτεύουσα. Τα μικροπλαστικά είναι μικρά σωματίδια με διάμετρο μικρότερη των πέντε χιλιοστών. Είτε χρησιμοποιούνται για ειδικούς σκοπούς σε διάφορα προϊόντα, είτε προέρχονται από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών στο περιβάλλον. Εισέρχονται στο πεπτικό σύστημα του ανθρώπου και μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την υγεία, μεταξύ άλλων επιδρώντας στο ανοσοποιητικό σύστημα ή συμβάλλοντας στην μεταφορά τοξικών χημικών και παθογόνων μικροοργανισμών στο σώμα.

Η κατανάλωση τροφίμων, που διατηρούνται σε πλαστικές συσκευασίες, καθώς επίσης νερού και αναψυκτικών από πλαστικά μπουκάλια, είναι βασική αιτία διείσδυσης των μικροπλαστικών στον ανθρώπινο οργανισμό από το στόμα. Ανιχνεύθηκαν έως εννέα διαφορετικά είδη μικροπλαστικών σε ένα δείγμα, με πιο συχνά τα σωματίδια από πολυπροπυλένιο (ΡΡ) και τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο (ΡΕΤ). Κατά μέσο όρο κάθε δείγμα περιείχε 20 σωματίδια μικροπλαστικών ανά δέκα γραμμάρια κοπράνων. Οι χώρες από όπου ελήφθησαν τα δείγματα, ήσαν: Ιταλία, Ολλανδία, Βρετανία, Αυστρία, Πολωνία, Ρωσία, Φινλανδία και Ιαπωνία.

19-21 ΟΚΤ. 2018: Λήξη του 16ου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αδελφοτήτων Γαστρονομίας & Οινολογίας, CEUCO στην Αθήνα

 

Ολοκληρώθηκε χθες Κυριακή 21 Οκτωβρίου 2018, το 16ο Ευρωπαϊκό Συνέδριο Γαστρονομίας & Οινολογίας στο ΖΑΠΠΕΙΟ με πολλές γευσιγνωσίες, παραδοσιακούς χορούς κι άλλες εκδηλώσεις. Αυτή η διοργάνωση πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Αδελφοτήτων Γαστρονομίας & Οινολογίας CEUCE και το ACROPOLIS chefs club φέρνοντας την Ελλάδα για ένα 3ήμερο (19-20-21/10) στο επίκεντρο της «Ευρώπης των Γεύσεων».

Carlos Martin Cosme, Elena Kountoura, Konstantinos Mouzakis

Η Υπουργός Τουρισμού Έλενα Κουντουρά άνοιξε τις εργασίες του 16ου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αδελφοτήτων Γαστρονομίας & Οινολογίας, που είχε έμφαση στην αγροδιατροφή και τον τουρισμό. Μάλιστα ο πρόεδρος της CEUCO, Carlos Martín Cosme απένειμε στην υπουργό δύο βραβεία, για το έργο του Υπουργείου στην προώθηση του τουρισμού και της γαστρονομίας για το 2018 με τον τίτλο Best European Institution in Tourism and Gastronomy” και την ειδική τιμητική διάκριση προσωπικά στην υπουργό «Aurum for Honor 2018”. Το Σάββατο έγιναν οι βραβεύσεις των συμμετεχόντων.

Η υπουργός κ.Κουντουρά συνεχάρη τον Κωνσταντίνο Μουζάκη, πρόεδρο της Λέσχης Αρχιμαγείρων Αττικής «Ακρόπολις», για την εκλογή του στη θέση του αντιπροέδρου του CEUCO και τη συμβολή του στην εξασφάλιση της διοργάνωσης του 16ου συνεδρίου στην Ελλάδα, και τόνισε τη σπουδαιότητα η Ελλάδα να έχει ισχυρή παρουσία εκπροσώπηση σε τέτοιους θεσμούς. Η υπουργός επεσήμανε ότι στηρίζει κάθε πρωτοβουλία στην Ελλάδα και στην Ευρώπη για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, που προβάλλει τον πολιτισμό και την πολιτιστική κληρονομιά, και εμπλουτίζει το τουριστικό προϊόν με επίκεντρο τις αυθεντικές εμπειρίες διακοπών, που απολαμβάνουν οι επισκέπτες σε κάθε προορισμό.

MAGDA KONTOGIANNI (photo by Electra koutouki)

Ανάμεσα στις βραβεύσεις υπήρχαν κι ελληνικές διακρίσεις... όπως η βράβευση του Οινοποιείου ΝΙΚΟΛΟΥ στο Κορωπί, η βράβευση της Προέδρου των Κτηνοτροφικών Συλλόγων Αττικής κ.Μάγδα Κοντογιάννη ..κ.α. Η υπουργός Τουρισμού ηξήρε το θεσμό του CEUCO και τόνισε τη σημασία να υπάρχει στενή συνεργασία, ανταλλαγή καλών πρακτικών και τεχνογνωσίας και κοινές προσπάθειες στην ανάδειξη και προώθηση του γαστρονομικού πλούτου της Ευρώπης, που αποτελεί όπως ο τουρισμός και ο πολιτισμός, γέφυρα που ενώνει τους λαούς και δημιουργεί αναπτυξιακά οφέλη για τις οικονομίες και τις τοπικές κοινωνίες.

Στο πλαίσιο του Συνεδρίου πραγματοποιήθηκε έκθεση προϊόντων, όπου συμμετείχαν ως εκθέτες ξένοι παραγωγοί, Περιφέρειες, Δήμοι, Επιμελητήρια, επιχειρήσεις, παραγωγοί, σχολές γαστρονομίας, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και ο ΕΟΤ με περίπτερο. Η Εταιρεία MACT MEDIA GROUP ανέλαβε την διοργάνωση του Συνεδρίου και της παράλληλης Έκθεσης.

chef Konstantinos Mouzakis, Electra Koutouki